ERCP – Ενδοσκοπική Παλίνδρομη Χολαγγειοπαγκρεατογραφία

Η ERCP (Ενδοσκοπική Παλίνδρομη Χολαγγειοπαγκρεατογραφία) είναι μια εξειδικευμένη επεμβατική ενδοσκοπική πράξη που χρησιμοποιείται κυρίως για τη θεραπεία παθήσεων των χοληφόρων και του παγκρέατος.

Με την ERCP ο γαστρεντερολόγος μπορεί, μεταξύ άλλων, να αφαιρέσει λίθους από τον χοληδόχο πόρο, να αντιμετωπίσει στενώσεις των χοληφόρων, να αποκαταστήσει την παροχέτευση της χολής και να τοποθετήσει ενδοπροθέσεις (stents), όταν αυτό είναι απαραίτητο.

Η εξέταση πραγματοποιείται σε κατάλληλα εξοπλισμένο νοσοκομειακό περιβάλλον, υπό αναισθησιολογική παρακολούθηση. Σε πολλές περιπτώσεις επιτρέπει τη διάγνωση και τη θεραπευτική αντιμετώπιση του προβλήματος κατά την ίδια διαδικασία.

Ο Δρ. Θεόδωρος Αργυρόπουλος είναι Γαστρεντερολόγος – Ηπατολόγος, Επιμελητής Α΄ στο ΓΝΑ «Γ. Γεννηματάς» και Επιστημονικά Υπεύθυνος Γαστρεντερολογικού Affidea Περιστερίου.

Τι είναι η ERCP;

Η ERCP είναι μια τεχνική που συνδυάζει την ενδοσκόπηση με την ακτινοσκόπηση, δίνοντας στον επεμβατικό γαστρεντερολόγο πρόσβαση στους χοληφόρους και στον παγκρεατικό πόρο.

Κατά τη διάρκεια της διαδικασίας χρησιμοποιείται ένα ειδικό ενδοσκόπιο, το δωδεκαδακτυλοσκόπιο, το οποίο προωθείται από το στόμα μέχρι το δωδεκαδάκτυλο. Στο σημείο όπου εκβάλλουν ο χοληδόχος και ο παγκρεατικός πόρος μπορεί να πραγματοποιηθεί καθετηριασμός και, ανάλογα με την περίπτωση, η απαραίτητη θεραπευτική παρέμβαση.

Σήμερα η ERCP χρησιμοποιείται κυρίως ως θεραπευτική μέθοδος. Όταν χρειάζεται μόνο διαγνωστική απεικόνιση των χοληφόρων ή του παγκρέατος, μπορούν να χρησιμοποιηθούν άλλες εξετάσεις, όπως η MRCP ή ο ενδοσκοπικός υπέρηχος (EUS).

Πότε χρειάζεται ERCP;

Η ERCP μπορεί να προταθεί όταν υπάρχει υποψία ή επιβεβαιωμένο πρόβλημα στους χοληφόρους ή στον παγκρεατικό πόρο.

• Πέτρες στον χοληδόχο πόρο (χοληδοχολιθίαση)
• Απόφραξη των χοληφόρων
• Αποφρακτικός ίκτερος
• Χολαγγειίτιδα
• Καλοήθεις ή κακοήθεις στενώσεις των χοληφόρων
• Στενώσεις που σχετίζονται με χρόνια παγκρεατίτιδα
• Διαφυγή χολής μετά από χολοκυστεκτομή ή άλλη επέμβαση
• Ανάγκη τοποθέτησης stent στους χοληφόρους
• Λήψη κυτταρολογικού ή βιοπτικού υλικού σε επιλεγμένες περιπτώσεις
• Δύσκολοι λίθοι που χρειάζονται προηγμένες τεχνικές αντιμετώπισης

Ιδιαίτερα συχνή εφαρμογή της ERCP είναι η αφαίρεση λίθων που έχουν μετακινηθεί από τη χοληδόχο κύστη στον κοινό χοληδόχο πόρο.

ERCP για πέτρες στα χοληφόρα

Οι πέτρες στον χοληδόχο πόρο μπορεί να προκαλέσουν πόνο, ίκτερο, φλεγμονή των χοληφόρων ή ακόμη και οξεία παγκρεατίτιδα.

Κατά την ERCP μπορεί να πραγματοποιηθεί ενδοσκοπική σφιγκτηροτομή και στη συνέχεια να αφαιρεθούν οι λίθοι με ειδικά μπαλόνια ή καλάθια.

Σε περιπτώσεις μεγάλων ή δύσκολων λίθων μπορεί να απαιτηθούν πιο εξειδικευμένες τεχνικές, όπως λιθοτριψία ή χολαγγειοσκόπηση.

Πώς γίνεται η ERCP;

Η διαδικασία πραγματοποιείται συνήθως σε ειδικά εξοπλισμένη ενδοσκοπική αίθουσα με αναισθησιολογική υποστήριξη.

Το ενδοσκόπιο εισέρχεται από το στόμα και περνά από τον οισοφάγο και το στομάχι μέχρι το δωδεκαδάκτυλο.

Ο γαστρεντερολόγος εντοπίζει το φύμα του Vater, δηλαδή το σημείο όπου εκβάλλουν οι χοληφόροι και ο παγκρεατικός πόρος.

Μέσω πολύ λεπτών καθετήρων εισάγεται σκιαγραφικό υλικό και οι πόροι απεικονίζονται με ακτινοσκόπηση.

Ανάλογα με το πρόβλημα μπορεί να πραγματοποιηθεί:

• Σφιγκτηροτομή
• Αφαίρεση λίθων ή χολικής λάσπης
• Διαστολή στενώσεων
• Τοποθέτηση πλαστικού ή μεταλλικού stent
• Λήψη βιοψίας ή κυτταρολογικού υλικού
• Χολαγγειοσκόπηση
• Λιθοτριψία δύσκολων λίθων

Με αυτόν τον τρόπο η ERCP δεν περιορίζεται στην απεικόνιση του προβλήματος, αλλά επιτρέπει σε πολλές περιπτώσεις και την άμεση θεραπεία του.

Τι είναι η σφιγκτηροτομή στην ERCP;

Η ενδοσκοπική σφιγκτηροτομή είναι μία από τις πιο συχνές θεραπευτικές πράξεις κατά την ERCP.

Ο γιατρός πραγματοποιεί μία μικρή τομή στον σφιγκτήρα του Oddi, ώστε να διευρυνθεί η έξοδος του χοληδόχου πόρου.

Αυτό μπορεί να διευκολύνει:

• Την αφαίρεση λίθων
• Την παροχέτευση της χολής
• Την τοποθέτηση stent
• Άλλες θεραπευτικές παρεμβάσεις στους χοληφόρους

Τι είναι το stent στην ERCP;

Το stent είναι ένας μικρός πλαστικός ή μεταλλικός σωλήνας που τοποθετείται μέσα στον χοληδόχο ή, σε ορισμένες περιπτώσεις, στον παγκρεατικό πόρο.

Σκοπός του είναι να διατηρεί τον πόρο ανοικτό και να επιτρέπει τη φυσιολογική παροχέτευση.

Μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε περιπτώσεις στενώσεων, απόφραξης, διαφυγής χολής ή όταν δεν είναι δυνατή η πλήρης αντιμετώπιση του προβλήματος σε μία μόνο συνεδρία.

Ανάλογα με τον τύπο και τον λόγο τοποθέτησης, ένα stent μπορεί να χρειαστεί αργότερα αφαίρεση ή αντικατάσταση.

Χολαγγειοσκόπηση και SpyGlass™

Σε επιλεγμένες περιπτώσεις, η ERCP μπορεί να συνδυαστεί με χολαγγειοσκόπηση.

Με τη χρήση ενός πολύ λεπτού ενδοσκοπίου, όπως το σύστημα SpyGlass™, ο γιατρός μπορεί να αποκτήσει άμεση εικόνα από το εσωτερικό των χοληφόρων.

Η τεχνική μπορεί να χρησιμοποιηθεί για:

• Αντιμετώπιση δύσκολων λίθων
• Ενδοχοληφορική λιθοτριψία
• Διερεύνηση στενώσεων
• Στοχευμένη λήψη βιοψιών

Χρειάζεται προετοιμασία για την ERCP;

Ναι. Πριν από την ERCP είναι απαραίτητη η κατάλληλη προετοιμασία.

Συνήθως απαιτείται νηστεία για 6–8 ώρες πριν από την εξέταση. Ο ασθενής πρέπει επίσης να ενημερώσει τον γιατρό για όλα τα φάρμακα που λαμβάνει και ιδιαίτερα για αντιπηκτικά ή αντιαιμοπεταλιακά φάρμακα.

Είναι επίσης σημαντικό να αναφερθούν:

• Γνωστές αλλεργίες
• Προηγούμενες αντιδράσεις σε φάρμακα ή σκιαγραφικό
• Καρδιολογικά ή αναπνευστικά προβλήματα
• Σακχαρώδης διαβήτης
• Προηγούμενες επεμβάσεις στο στομάχι, στα χοληφόρα ή στο πάγκρεας

Οι ακριβείς οδηγίες προετοιμασίας εξατομικεύονται ανάλογα με το ιστορικό του κάθε ασθενούς.

Πονάει η ERCP;

Η ERCP πραγματοποιείται με αναισθησιολογική παρακολούθηση και κατάλληλη καταστολή ή αναισθησία, ανάλογα με την περίπτωση και το κέντρο όπου πραγματοποιείται.

Ο στόχος είναι ο ασθενής να παραμένει άνετος κατά τη διάρκεια της εξέτασης.

Μετά την ERCP μπορεί να υπάρχει προσωρινά ήπια ενόχληση στον λαιμό ή αίσθημα φουσκώματος.

Πόση ώρα διαρκεί η ERCP;

Η διάρκεια εξαρτάται σημαντικά από το είδος της παρέμβασης.

Μια σχετικά απλή περίπτωση μπορεί να ολοκληρωθεί γρηγορότερα, ενώ η αφαίρεση δύσκολων λίθων, η αντιμετώπιση στενώσεων, η τοποθέτηση πολλαπλών stent ή η χρήση χολαγγειοσκόπησης μπορεί να απαιτήσει περισσότερο χρόνο.

Για τον λόγο αυτό δεν υπάρχει μία συγκεκριμένη διάρκεια που να ισχύει για όλους τους ασθενείς.

Είναι ασφαλής η ERCP;

Η ERCP είναι καθιερωμένη επεμβατική ενδοσκοπική μέθοδος, αλλά όπως κάθε επεμβατική ιατρική πράξη συνοδεύεται από πιθανές επιπλοκές.

Οι σημαντικότερες περιλαμβάνουν:

• Παγκρεατίτιδα μετά από ERCP
• Αιμορραγία, κυρίως μετά από σφιγκτηροτομή
• Λοίμωξη των χοληφόρων
• Διάτρηση
• Ανεπιθύμητες αντιδράσεις που σχετίζονται με τη μέθη ή την αναισθησία

Ο ατομικός κίνδυνος εξαρτάται από το πρόβλημα που αντιμετωπίζεται, την ανατομία του ασθενούς, την απαιτούμενη παρέμβαση και το ιατρικό ιστορικό.

Η ένδειξη για ERCP πρέπει επομένως να τίθεται μετά από αξιολόγηση από εξειδικευμένο γαστρεντερολόγο.

Τι πρέπει να προσέξω μετά την ERCP;

Μετά την εξέταση ο ασθενής παραμένει υπό παρακολούθηση για το χρονικό διάστημα που θα κρίνει η ιατρική ομάδα.

Ήπιο φούσκωμα ή ενόχληση στον λαιμό μπορεί να εμφανιστούν προσωρινά.

Ο ασθενής θα πρέπει να επικοινωνήσει άμεσα με γιατρό εάν μετά την εξέταση εμφανιστούν έντονος ή επιδεινούμενος κοιλιακός πόνος, πυρετός, επίμονοι έμετοι, αιμορραγία ή οποιοδήποτε άλλο ανησυχητικό σύμπτωμα.

ERCP ή MRCP – ποια είναι η διαφορά;

Η MRCP είναι ειδική μαγνητική εξέταση που απεικονίζει τα χοληφόρα και τον παγκρεατικό πόρο χωρίς ενδοσκόπηση.

Η ERCP, αντίθετα, είναι επεμβατική ενδοσκοπική πράξη.

Η βασική διαφορά είναι ότι η MRCP χρησιμοποιείται κυρίως για διάγνωση, ενώ η ERCP χρησιμοποιείται σήμερα κατά κύριο λόγο όταν υπάρχει ανάγκη θεραπευτικής παρέμβασης.

Για παράδειγμα, η MRCP μπορεί να δείξει έναν λίθο στον χοληδόχο πόρο. Με την ERCP ο γιατρός μπορεί στη συνέχεια να προσπαθήσει να τον αφαιρέσει.

ERCP ή EUS;

Ο ενδοσκοπικός υπέρηχος (EUS) επιτρέπει λεπτομερή απεικόνιση του παγκρέατος, των χοληφόρων και των γύρω δομών.

Σε αρκετές περιπτώσεις χρησιμοποιείται πριν από την ERCP ώστε να επιβεβαιωθεί η ύπαρξη ενός προβλήματος και να αποφευχθεί μία επεμβατική πράξη όταν δεν είναι απαραίτητη.

Η κατάλληλη εξέταση επιλέγεται με βάση τα συμπτώματα, τις εξετάσεις αίματος και τα ευρήματα από προηγούμενες απεικονιστικές εξετάσεις.

Ποιος πραγματοποιεί την ERCP;

Η ERCP είναι προχωρημένη επεμβατική ενδοσκοπική πράξη και πραγματοποιείται από γαστρεντερολόγους με ειδική εκπαίδευση και εμπειρία στην επεμβατική ενδοσκόπηση.

Ο Δρ. Θεόδωρος Αργυρόπουλος είναι Γαστρεντερολόγος – Ηπατολόγος, Επιμελητής Α΄ στο ΓΝΑ «Γ. Γεννηματάς» και Επιστημονικά Υπεύθυνος Γαστρεντερολογικού Affidea Περιστερίου.

Συχνές ερωτήσεις για την ERCP

Πώς γίνεται η ERCP;

Με ειδικό ενδοσκόπιο που περνά από το στόμα και φτάνει στο δωδεκαδάκτυλο. Μέσω λεπτών καθετήρων ο γιατρός αποκτά πρόσβαση στους χοληφόρους και στον παγκρεατικό πόρο.

Η ERCP είναι εξέταση ή επέμβαση;

Σήμερα χρησιμοποιείται κυρίως ως θεραπευτική ενδοσκοπική πράξη και όχι ως απλή διαγνωστική εξέταση.

Μπορούν να αφαιρεθούν πέτρες με ERCP;

Ναι. Η αφαίρεση λίθων από τον χοληδόχο πόρο αποτελεί μία από τις συχνότερες εφαρμογές της ERCP.

Γίνεται ERCP για ίκτερο;

Μπορεί να χρησιμοποιηθεί όταν ο ίκτερος προκαλείται από απόφραξη των χοληφόρων και υπάρχει ένδειξη για ενδοσκοπική αποκατάσταση της παροχέτευσης.

Χρειάζεται νοσηλεία μετά την ERCP;

Εξαρτάται από το περιστατικό και την παρέμβαση που πραγματοποιήθηκε. Ο χρόνος παρακολούθησης ή νοσηλείας καθορίζεται από την ιατρική ομάδα.

Τι είναι το ERCP stent;

Είναι μία ενδοπρόθεση που τοποθετείται μέσα στον χοληδόχο ή στον παγκρεατικό πόρο για να διατηρείται ανοικτός και να αποκαθίσταται η παροχέτευση.

Χρειάζεστε ενημέρωση για ERCP;

Εάν σας έχει προταθεί ERCP ή έχει εντοπιστεί πρόβλημα στους χοληφόρους ή στο πάγκρεας, μπορείτε να επικοινωνήσετε με τον Δρ. Θεόδωρο Αργυρόπουλο, Γαστρεντερολόγο – Ηπατολόγο, για αξιολόγηση του ιστορικού και των εξετάσεών σας.

Η ανάγκη για ERCP και ο τρόπος αντιμετώπισης καθορίζονται εξατομικευμένα για κάθε ασθενή.

Κλείστε Ραντεβού