Τι είναι η νόσος του Crohn;
Η νόσος του Crohn είναι χρόνια, υποτροπιάζουσα φλεγμονώδης νόσος του πεπτικού. Μπορεί να προσβάλει οποιοδήποτε τμήμα από το στόμα έως τον πρωκτό, πιο συχνά το τελικό ειλεό και/ή το παχύ έντερο, και η φλεγμονή είναι διατοιχωματική (βαθαίνει σε όλα τα στρώματα του εντέρου). Χαρακτηρίζεται από εξάρσεις και υφέσεις. Δεν θεραπεύεται οριστικά, αλλά με σύγχρονη παρακολούθηση και στοχευμένη αγωγή επιτυγχάνεται μακροχρόνια ύφεση και φυσιολογική ποιότητα ζωής.
Ποια συμπτώματα προκαλεί;
Νόσος Crohn
Αίτια & Παράγοντες Κινδύνου
Η νόσος προκύπτει από διαταραχή του ανοσοποιητικού σε γενετικά επιρρεπή άτομα, υπό την επίδραση μικροβιακών & περιβαλλοντικών ερεθισμάτων.
Παράγοντες κινδύνου:
Ηλικία: συχνότερα <30 ετών (αλλά και >50–60)
Κάπνισμα: ισχυρός παράγοντας επιδείνωσης για Crohn
Χρήση Μη Στεροειδών Αντιφλεγμονωδών Φαρμάκων (ΜΣΑΦ), όπως η ιβουπροφαίνη
Δυτικός τρόπος ζωής, βόρεια κλίματα
Γενετική προδιάθεση/οικογενειακό ιστορικό
Διαταραχές μικροβιώματος, στρες (επιδεινώνουν, δεν αποτελούν μόνα τους αίτιο)
Οι βασικές θεραπευτικές κατηγορίες περιλαμβάνουν:
1. Κορτικοστεροειδή (π.χ. πρεδνιζολόνη, βουδεσονίδη)
➜ Για επαγωγή ύφεσης σε ενεργό νόσο, όχι για μακροχρόνια συντήρηση λόγω παρενεργειών.
2. Ανοσοτροποποιητικά (αζαθειοπρίνη, 6-μερκαπτοπουρίνη, μεθοτρεξάτη)
➜ Για διατήρηση ύφεσης ή συνδυαστικά με βιολογικούς παράγοντες για μείωση του κινδύνου ανοσοποίησης.
3. Βιολογικοί Παράγοντες
Anti-TNF: Infliximab, Adalimumab
Anti-Integrin: Vedolizumab (εντεροεκλεκτικός παράγοντας, με χαμηλότερο συστηματικό κίνδυνο)
Anti-IL-12/23: Ustekinumab
Anti-IL-23: Risankizumab
➜ Στοχευμένες θεραπείες που τροποποιούν τη φλεγμονώδη αντίδραση με υψηλά ποσοστά ύφεσης και επούλωσης βλεννογόνου.
4. Στοχευμένες Μικρές Μοριακές Θεραπείες
➜ Από του στόματος επιλογές για ασθενείς με αντένδειξη ή απώλεια ανταπόκρισης σε βιολογικούς.
5. Αντιβιοτικά
➜ Συμπληρωματικά, κυρίως σε περιεδρική νόσο ή αποστήματα.
6. Χειρουργική Αντιμετώπιση
➜ Όταν υπάρχει στενωτική ή συριγγώδης νόσος, αποστήματα που δεν ελέγχονται ή ανθεκτική φλεγμονή.
Στόχος: εξοικονόμηση εντέρου (bowel-sparing) και διατήρηση ποιότητας ζωής.
Περιεδρική Νόσος
Πρόκειται για μια ιδιαίτερα δύσκολη μορφή της Crohn που απαιτεί πολυπαραγοντική προσέγγιση:
• Ενδοσκοπική & απεικονιστική σταδιοποίηση,
• Παροχέτευση αποστημάτων,
• Εφαρμογή seton (όπου ενδείκνυται),
• Συστηματική βιολογική θεραπεία (συνήθως anti-TNF).
Η θεραπεία της νόσου Crohn εξελίσσεται συνεχώς και στόχος είναι η πλήρης ύφεση σε όλα τα επίπεδα, με εξατομίκευση της αγωγής και συνεχή παρακολούθηση για προσαρμογή της θεραπείας εγκαίρως.
Επιπλοκές
- Εντερικές επιπλοκές:
• Στενώσεις / απόφραξη: αποτέλεσμα χρόνιας φλεγμονής και ουλοποίησης, που μπορεί να οδηγήσει σε κοιλιακό άλγος, φούσκωμα και εμέτους.
• Συρίγγια: ανώμαλες επικοινωνίες μεταξύ εντέρου και άλλων οργάνων ή του δέρματος (εντερο-εντερικά, εντερο-δερματικά, περιεδρικά). Συχνά συνυπάρχουν με αποστήματα.
• Υποσιτισμός / δυσαπορρόφηση: λόγω μειωμένης απορρόφησης θρεπτικών συστατικών. Συχνές ελλείψεις σε σίδηρο, βιταμίνη Β12 και φυλλικό οξύ.
• Ρήξη / διάτρηση: σπάνια αλλά σοβαρή επιπλοκή που απαιτεί επείγουσα αντιμετώπιση.
- Εξωεντερικές εκδηλώσεις:
Η νόσος του Crohn είναι συστηματική φλεγμονώδης πάθηση, επομένως μπορεί να επηρεάσει και άλλα όργανα:
• Αρθρίτιδα (περιφερική ή αξονική)
• Δερματικές βλάβες όπως οζώδες ερύθημα, πυοδερματώδης γάγγραινα
• Ραγοειδίτιδα (φλεγμονή ματιών)
• Ηπατοχολικά νοσήματα — χολόλιθοι, πρωτοπαθής σκληρυντική χολαγγειίτιδα
• Νεφρολιθίαση (ουρολιθίαση από οξαλικά)
• Θρομβοεμβολική νόσος (αυξημένος κίνδυνος θρόμβωσης)
• Οστεοπενία / Οστεοπόρωση, συχνά λόγω κορτικοστεροειδών ή δυσαπορρόφησης.
Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)
Θα πρέπει να παίρνω φάρμακα για πάντα;
Η νόσος του Crohn είναι χρόνια. Η θεραπεία συντήρησης μειώνει σημαντικά τις εξάρσεις, τις νοσηλείες και τις επιπλοκές.
Η διάρκεια της αγωγής εξατομικεύεται, ανάλογα με τη βαρύτητα, την εντόπιση και την ανταπόκριση του οργανισμού.
Τι μπορώ να κάνω για να αισθανθώ καλύτερα;
• Ακολουθήστε αντιφλεγμονώδη διατροφή και αποφύγετε τρόφιμα που επιδεινώνουν τα συμπτώματα.
• Διακόψτε το κάπνισμα.
• Διαχειριστείτε το άγχος με άσκηση, επαρκή ύπνο και ψυχολογική υποστήριξη.
• Διατηρήστε τακτική επικοινωνία με τον γαστρεντερολόγο σας.
Η νόσος του Crohn αυξάνει τον κίνδυνο καρκίνου;
Σε ασθενείς με μακροχρόνια κολίτιδα Crohn, ο κίνδυνος για καρκίνο παχέος εντέρου είναι ελαφρώς αυξημένος (~1,5–2 φορές).
Με σωστή παρακολούθηση (κολονοσκοπήσεις κάθε 1–2 χρόνια) και έλεγχο της φλεγμονής, ο κίνδυνος μειώνεται σημαντικά.
Αυξάνεται ο κίνδυνος κονδυλωμάτων γεννητικών οργάνων;
Ναι, ελαφρώς.
Μελέτες δείχνουν 54% αυξημένο κίνδυνο στις γυναίκες και 33% συνολικά, κυρίως στη νόσο του Crohn και ιδιαίτερα σε όσους λαμβάνουν θειοπουρίνες. Συνιστάται εμβολιασμός κατά του HPV και τακτικός γυναικολογικός έλεγχος.
Σχετίζεται η νόσος του Crohn με το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου;
Ναι, συχνά συνυπάρχουν.
Περισσότεροι από τα 2/3 των ασθενών με φλεγμονώδη νόσο του εντέρου παρουσιάζουν συμπτώματα ευερέθιστου εντέρου.
Αυτό δεν επιδεινώνει τη φλεγμονή, αλλά μπορεί να επηρεάσει την ποιότητα ζωής, τη διάθεση και τη λειτουργικότητα.
Σχετίζεται η νόσος του Crohn με την κοιλιοκάκη;
Ναι, υπάρχει συσχέτιση.
Οι ασθενείς με Crohn έχουν τριπλάσιο κίνδυνο εμφάνισης κοιλιοκάκης σε σχέση με τον γενικό πληθυσμό. Αν υπάρχει δυσαπορρόφηση ή ανεξήγητη αναιμία, προτείνεται έλεγχος για κοιλιοκάκη.
Πώς θα είναι η ζωή μου με τη νόσο του Crohn;
Οι περισσότεροι ασθενείς ζουν φυσιολογική, ενεργή ζωή.
Με τη σωστή αγωγή, παρακολούθηση και υποστήριξη, οι εξάρσεις μειώνονται και η ποιότητα ζωής παραμένει υψηλή.
Μπορώ να μείνω έγκυος;
Στις περισσότερες περιπτώσεις, ναι.
Η νόσος του Crohn δεν μειώνει τη γονιμότητα, όταν βρίσκεται σε ύφεση.
Πριν τη σύλληψη, ενημερώστε τον ιατρό σας ώστε να γίνει προγραμματισμός εγκυμοσύνης και προσαρμογή της φαρμακευτικής αγωγής, εφόσον χρειάζεται.
Είμαι σε θεραπεία και εμφάνισα λοίμωξη, πρέπει να τη σταματήσω;
Όχι χωρίς ιατρική καθοδήγηση.
Η διαχείριση εξαρτάται από:
• Το είδος της λοίμωξης (ιογενής, μικροβιακή, μυκητιασική, Clostridium difficile)
• Το είδος της αγωγής (θειοπουρίνες, αντι-TNF, αντι-ιντεγκρίνες κ.λπ.)
Ο θεράπων ιατρός καθορίζει αν η θεραπεία πρέπει να ανασταλεί προσωρινά ή να συνεχιστεί με προσαρμογές.
