Τι είναι η Ελκώδης Κολίτιδα;
Η Ελκώδης Κολίτιδα είναι μια χρόνια φλεγμονώδης νόσος του παχέος εντέρου που ανήκει στα Ιδιοπαθή Φλεγμονώδη Νοσήματα του Εντέρου (ΙΦΝΕ).
Η φλεγμονή ξεκινά πάντα από το ορθό και επεκτείνεται συνεχόμενα προς τα πάνω, επηρεάζοντας το παχύ έντερο σε μεγαλύτερη ή μικρότερη έκταση.
Η νόσος προκαλεί επιφανειακά έλκη (πληγές) στον εντερικό βλεννογόνο, οδηγώντας σε διάρροια με αίμα, κοιλιακό πόνο και απώλεια βάρους.
Εξελίσσεται με εξάρσεις και υφέσεις, και η πορεία της διαφέρει από άτομο σε άτομο.
Ποια είναι τα Συμπτώματα;
Τα πιο συχνά συμπτώματα της Ελκώδους Κολίτιδας περιλαμβάνουν:
- Επίμονη διάρροια με αίμα ή βλέννη
- Κοιλιακό πόνο ή κράμπες, κυρίως στο αριστερό κάτω τεταρτημόριο
- Αίσθημα επείγουσας αφόδευσης (tenesmus)
- Απώλεια όρεξης και βάρους
- Αδυναμία και κόπωση
- Πυρετό ή δεκατική πυρετική κίνηση σε έξαρση
- Αναιμία λόγω χρόνιας απώλειας αίματος
- Οίδημα και πόνο στα ισχία και στα γόνατα
- Οίδημα και πόνο στα μάτια, το δέρμα, ή τους πνεύμονες
Σε σοβαρές περιπτώσεις, η νόσος μπορεί να προκαλέσει τοξικό μεγάκολο, μια σπάνια αλλά επικίνδυνη επιπλοκή που απαιτεί άμεση ιατρική αντιμετώπιση.
Αίτια & Παράγοντες Κινδύνου
Η αιτιολογία της Ελκώδους Κολίτιδας παραμένει πολυπαραγοντική.
Εμπλέκονται γενετικοί, ανοσολογικοί, μικροβιακοί και περιβαλλοντικοί παράγοντες.
Κύριοι μηχανισμοί:
- Δυσλειτουργία του ανοσοποιητικού: το σώμα επιτίθεται λανθασμένα στα κύτταρα του εντέρου.
- Γενετική προδιάθεση: αυξημένος κίνδυνος όταν υπάρχει οικογενειακό ιστορικό ΙΦΝΕ.
- Διαταραχή μικροβιώματος: μείωση “καλών” βακτηρίων του εντέρου.
- Περιβαλλοντικοί παράγοντες: ρύπανση, δυτική διατροφή, στρες.
Παράγοντες κινδύνου:
- Ηλικία: συχνότερη έναρξη 20–40 ετών
- Μη καπνιστές: η νόσος είναι σπανιότερη σε καπνιστές (παράδοξο φαινόμενο)
- Μη Στεροειδή Αντιφλεγμονώδη Φάρμακα: μπορεί να προκαλέσουν έξαρση
- Οικογενειακό ιστορικό ΙΦΝΕ ή αυτοάνοσων νοσημάτων
Ζώντας με την Ελκώδη Κολίτιδα
Η νόσος είναι χρόνια αλλά ελέγξιμη.
Με σωστή θεραπεία και παρακολούθηση, οι ασθενείς μπορούν να έχουν πολύ καλή ποιότητα ζωής.
Στόχος είναι:
• Ύφεση χωρίς
• Επούλωση βλεννογόνου
• Φυσιολογική κοινωνική & επαγγελματική ζωή
Η ψυχολογική υποστήριξη και η διατροφική καθοδήγηση είναι σημαντικοί σύμμαχοι στη διαχείριση της νόσου.
Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)
Είναι φυσιολογικό να υπάρχει αίμα στα κόπρανα;
Όχι. Το αίμα στα κόπρανα είναι ένδειξη φλεγμονής του εντέρου και απαιτεί άμεση ιατρική εκτίμηση. Η παρουσία αίματος είναι από τα πιο χαρακτηριστικά συμπτώματα της Ελκώδους Κολίτιδας.
Μπορεί να θεραπευτεί πλήρως η Ελκώδης Κολίτιδα;
Όχι οριστικά. Πρόκειται για χρόνια φλεγμονώδη πάθηση, ωστόσο με σωστή αγωγή και τακτική παρακολούθηση μπορεί να επιτευχθεί πλήρης ύφεση χωρίς συμπτώματα, με φυσιολογική καθημερινότητα.
Μπορώ να μείνω έγκυος αν έχω Ελκώδη Κολίτιδα;
Ναι, εφόσον η νόσος βρίσκεται σε ύφεση. Ο γιατρός θα προσαρμόσει τη φαρμακευτική αγωγή σας ώστε να είναι ασφαλής για την εγκυμοσύνη.
Συνιστάται η προγεννητική συμβουλευτική πριν την προσπάθεια σύλληψης.
Πρέπει να παίρνω φάρμακα για πάντα;
Η θεραπεία συντήρησης είναι απαραίτητη για να προληφθούν εξάρσεις και επιπλοκές.
Η συνέπεια στη φαρμακευτική αγωγή και οι τακτικοί έλεγχοι εξασφαλίζουν μακροχρόνια σταθερότητα.
Σχετίζεται η Ελκώδης Κολίτιδα με το Σύνδρομο Ευερέθιστου Εντέρου;
Ναι πάνω από τα 2/3 των ασθενών με φλεγμονώδη νόσο του εντέρου εμφανίζουν και συμπτώματα ευερέθιστου εντέρου.
Το ευερέθιστο έντερο μπορεί να επιβαρύνει τη διάθεση, το στρες και την ποιότητα ζωής, αλλά δεν επηρεάζει αρνητικά την πορεία της φλεγμονής ή την πρόγνωση της νόσου.
Σχετίζεται η Ελκώδης Κολίτιδα με την Κοιλιοκάκη;
Ναι. Οι ασθενείς με Ελκώδη Κολίτιδα έχουν περίπου 7 φορές μεγαλύτερο κίνδυνο να εμφανίσουν Κοιλιοκάκη σε σχέση με τον γενικό πληθυσμό.
Η διασταύρωση αυτή υποδεικνύει ότι το γενετικό υπόβαθρο και οι ανοσολογικοί μηχανισμοί μπορεί να αλληλεπικαλύπτονται.
Τι μπορώ να κάνω για να αισθανθώ καλύτερα;
Η διατροφή και ο τρόπος ζωής παίζουν καθοριστικό ρόλο στη διαχείριση της Ελκώδους Κολίτιδας.
Είναι το χειρουργείο απαραίτητο;
Η χειρουργική επέμβαση προτείνεται μόνο όταν η φαρμακευτική αγωγή και η διατροφή αποτυγχάνουν να ελέγξουν τη νόσο.
Οι κύριες επιλογές είναι:
Ολική κολεκτομή με κολοστομία
a. Αφαίρεση παχέος εντέρου, ορθού και πρωκτού.
b. Τα κόπρανα αποβάλλονται μέσω στομίας (τεχνητό στόμιο στην κοιλιά) σε ειδικό σακουλάκι.
Αφαίρεση παχέος εντέρου με διατήρηση του πρωκτού (IPAA)
c. Ο χειρουργός επανασυνδέει το λεπτό έντερο με τον πρωκτό, ώστε ο ασθενής να αποβάλλει φυσιολογικά.
d. Είναι η προτιμώμενη λύση σε νεότερους ασθενείς με καλή γενική κατάσταση.
Η απόφαση λαμβάνεται εξατομικευμένα, ανάλογα με τη βαρύτητα της νόσου, τις επιπλοκές και τη γενική υγεία του ασθενούς.
Επηρεάζει η Ελκώδης Κολίτιδα τη γονιμότητα;
Όχι σημαντικά. Οι περισσότερες γυναίκες με Ελκώδη Κολίτιδα μπορούν να μείνουν έγκυες φυσιολογικά.
Αν όμως σχεδιάζετε εγκυμοσύνη, ενημερώστε τον γαστρεντερολόγο σας ώστε να προσαρμόσει τη φαρμακευτική αγωγή σας εγκαίρως.
Ορισμένα φάρμακα μπορεί να χρειάζονται αντικατάσταση πριν τη σύλληψη.
Είναι η Ελκώδης Κολίτιδα κληρονομική;
Ναι, υπάρχει ισχυρή γενετική προδιάθεση.
Αν ένα μέλος της οικογένειας πάσχει, ο κίνδυνος εμφάνισης της νόσου σε συγγενείς πρώτου βαθμού είναι σημαντικά αυξημένος σε σχέση με τον γενικό πληθυσμό.
Η κληρονομικότητα δεν σημαίνει βέβαιη εκδήλωση της νόσου, αλλά αυξημένη επιτήρηση και πρόληψη είναι απαραίτητες.
