Τι είναι τα Ιδιοπαθή Φλεγμονώδη Νοσήματα του Εντέρου (ΙΦΝΕ)
Τα Φλεγμονώδη Νοσήματα του Εντέρου είναι χρόνια, υποτροπιάζοντα νοσήματα του πεπτικού σωλήνα με φάσεις εξάρσεων και υφέσεων.
Οι δύο κύριες μορφές είναι:
Ελκώδης Κολίτιδα: φλεγμονή/έλκη στο βλεννογόνο του παχέος εντέρου.
Νόσος του Crohn: φλεγμονή που μπορεί να προσβάλει οποιοδήποτε τμήμα του πεπτικού, και σε όλο το πάχος του τοιχώματος.
Παρότι και οι δύο προκαλούν χρόνια φλεγμονή του πεπτικού, έχουν διαφορετική εντόπιση, μορφή βλαβών και θεραπευτική προσέγγιση.
Η σωστή διάκριση μεταξύ των δύο είναι ουσιαστική για τη διάγνωση, την επιλογή θεραπείας και τη μακροχρόνια πρόγνωση του ασθενούς.
Νόσος του Crohn vs Ελκώδης Κολίτιδα
Βασικές Διαφορές
| Χαρατηριστικό | Νόσος του Crohn | Ελκώδης Κολίτιδα |
|---|---|---|
| Εντόπιση | Από το στόμα έως τον πρωκτό (συχνά ειλεός & παχύ έντερο) | Μόνο στο παχύ έντερο και το ορθό |
| Κατανομή βλαβών | Διακεκομμένη («skip lesions») – φυσιολογικά τμήματα εναλλάσσονται με φλεγμονώδη | Συνεχής φλεγμονή που ξεκινά πάντα από το ορθό |
| Βάθος φλεγμονής | Διατοιχωματική (όλα τα στρώματα του εντερικού τοιχώματος) | Μόνο στο βλεννογόνο και τον υποβλεννογόνιο |
| Μορφολογία | Οίδημα, στενώσεις, συρίγγια, αποστήματα | Συνεχές οίδημα, έλκη, απώλεια αγγείωσης |
| Τυπικές εντοπίσεις | Τελικός ειλεός, ειλεοκολική περιοχή, περιεδρική περιοχή | Ορθό, σιγμοειδές, παχύ έντερο |
| Συχνές επιπλοκές | Στενώσεις, συρίγγια, αποστήματα, δυσαπορρόφηση | Τοξικό μεγάκολο, βαριές αιμορραγίες |
| Αιμορραγία από το ορθό | Λιγότερο συχνή | Πολύ συχνή |
| Εξωεντερικές εκδηλώσεις | Αρθρίτιδα, δερματικές αλλοιώσεις, ραγοειδίτιδα, ηπατοχολική συμμετοχή | Όμοιες, αλλά συχνότερες σε εκτεταμένη νόσο |
| Κίνδυνος καρκίνου παχέος εντέρου | Αυξημένος σε μακροχρόνια/εκτεταμένη νόσο | Αυξημένος σε μακροχρόνια/πανκολίτιδα |
| Κάπνισμα | Αυξάνει τον κίνδυνο και τη βαρύτητα | Παράδοξα προστατευτικό |
| Χειρουργική θεραπεία | Δεν θεραπεύει οριστικά – μπορεί να υποτροπιάσει αλλού | Μπορεί να είναι οριστική (π.χ. ολική κολεκτομή) |
Κλινική σημασία των διαφορών
Η διαφοροποίηση μεταξύ Crohn και Ελκώδους Κολίτιδας καθορίζει:
- Τη στρατηγική θεραπείας (φαρμακευτική, βιολογική ή χειρουργική)
- Τη συχνότητα ενδοσκοπικής παρακολούθησης
- Τη διατροφική και προληπτική προσέγγιση
- Την πρόγνωση και την πιθανότητα επιπλοκών
Η Νόσος του Crohn έχει μεταβλητή πορεία και μπορεί να υποτροπιάσει ακόμη και μετά από χειρουργείο, ενώ η Ελκώδης Κολίτιδα, όταν αφαιρεθεί πλήρως το παχύ έντερο, θεραπεύεται οριστικά.
ΙΦΝΕ Συμπτώματα
Συχνά συμπτώματα (και στις δύο μορφές):
- Διάρροια, ενίοτε με αίμα/ βλέννη
- Κοιλιακό άλγος/κράμπες, φουσκώματα
- Κόπωση, χαμηλός πυρετός
- Απώλεια όρεξης & βάρους
- Αιμορραγία από τον πρωκτό
Κλείστε ραντεβού αν έχετε επίμονη αλλαγή στις κενώσεις ή συνδυασμό των παραπάνω, ειδικά αν διαρκούν >2–3 εβδομάδες.
Θεραπεία: Φάρμακα, Βιολογικοί Παράγοντες & Διαχείριση
Στόχος: ύφεση συμπτωμάτων, επούλωση βλεννογόνου, πρόληψη επιπλοκών.
Φαρμακευτικά μέσα (εξατομικευμένα):
5-ASA (κυρίως UC, ήπιες–μέτριες μορφές)
Κορτικοστεροειδή (για επαγωγή ύφεσης – όχι μακροχρόνια)
Ανοσοτροποποιητικά (θειαζινοπυριδίνες κ.ά.)
Βιολογικοί παράγοντες & νεότερες στοχευμένες θεραπείες Anti-TNF, anti-integrin, anti-IL-12/23, στοχευμένοι από του στόματος αναστολείς κ.ά.
Αντιβιοτικά σε επιλεγμένες καταστάσεις (π.χ. περιεδρική νόσος)
Χειρουργείο ως έσχατη λύση ή σε επιπλοκές
Άμεση αντιμετώπιση συριγγίων/αποστημάτων, στενώσεων (ενδοσκοπικές διαστολές σε επιλεγμένες περιπτώσεις).
- Παρακολούθηση, Εμβολιασμοί & Πρόληψη Καρκίνου Παχέος Εντέρου
Τακτικός έλεγχος συμπτωμάτων, CRP/κάλπρο, θρεπτικών, φαρμακευτικής ασφάλειας.
Εμβολιασμοί (ιδίως πριν/κατά ανοσοκαταστολή, σύμφωνα με τις ιατρικές οδηγίες).
Κολονοσκοπική επιτήρηση για καρκίνο παχέος εντέρου σε μακροχρόνια/εκτεταμένη νόσο: εξατομικευμένα διαστήματα (συνήθως ανά 1–3 έτη μετά τα πρώτα χρόνια νόσου).
- Εγκυμοσύνη, Ευερέθιστο Έντερο, Εργασία & Ποιότητα Ζωής
Εγκυμοσύνη: στις περισσότερες περιπτώσεις είναι εφικτή. Απαιτείται προγεννητικός σχεδιασμός και προσαρμογή θεραπείας όπου χρειάζεται.
IBD & IBS: μπορεί να συνυπάρχουν. Διαφοροδιάγνωση και στοχευμένη αντιμετώπιση.
Ψυχολογική υποστήριξη, άσκηση, διαχείριση στρες: σημαντικοί σύμμαχοι στη διατήρηση ύφεσης.
O Ρόλος του εξειδικευμένου γαστρεντερολόγου
Ο Αργυρόπουλος Θεόδωρος, M.D., M.Sc., Ph.D., διαθέτει πολυετή εμπειρία στη διάγνωση, ενδοσκοπική αξιολόγηση και μακροχρόνια διαχείριση των ασθενών με ΙΦΝΕ.
Με τη χρήση ενδοσκοπικών, βιοχημικών και απεικονιστικών εργαλείων, επιτυγχάνεται εξατομικευμένο πλάνο φροντίδας που στοχεύει:
- Στην επούλωση του βλεννογόνου
- Στην ύφεση της νόσου χωρίς κορτικοστεροειδή
- Στην πρόληψη επιπλοκών και νοσηλειών
Ο Δρ. Αργυρόπουλος οργανώνει ολόκληρο το στρατηγικό πλάνο: επιλογή θεραπείας βάσει τύπου/εντόπισης νόσου, βαρύτητας, συ νοσηροτήτων, στόχων του ασθενούς, με στενή παρακολούθηση δεικτών (κλινικών, εργαστηριακών, ενδοσκοπικών).
