Διάρροια: Αίτια, Διάγνωση, Διατροφή & Αντιμετώπιση
Η διάρροια είναι η αποβολή υδαρών ή μαλακών κοπράνων περισσότερες από τρεις φορές την ημέρα, αποτέλεσμα διαταραχής της φυσιολογικής απορρόφησης νερού και ηλεκτρολυτών από το έντερο. Πρόκειται για ένα από τα συχνότερα συμπτώματα του πεπτικού, που μπορεί να είναι παροδικό και αυτοπεριοριζόμενο ή να αποτελεί ένδειξη υποκείμενης νόσου.
Πώς ταξινομείται;
Η συχνή απώλεια υγρών οδηγεί σε αφυδάτωση, ιδιαίτερα σε βρέφη, ηλικιωμένους ή ασθενείς με χρόνια νοσήματα, ενώ συνοδά συμπτώματα μπορεί να είναι κοιλιακό άλγος, κράμπες, ναυτία, πυρετός ή απώλεια βάρους.
Ανάλογα με τη διάρκεια, διακρίνεται σε:
Οξεία διάρροια
– διάρκεια έως 14 ημέρες συνήθως λοιμώδης.
Εμμένουσα διάρροια
– διάρκεια 15–30 ημέρες.
Χρόνια διάρροια
– διάρκεια >30 ημέρες, συχνά μη λοιμώδους αιτιολογίας.
Ψευδοδιάρροια
Η ψευδοδιάρροια είναι κατάσταση όπου παρατηρούνται συχνές μικρές κενώσεις ή αίσθημα ατελούς κένωσης χωρίς πραγματική αύξηση της υδαρότητας των κοπράνων. Συνήθως οφείλεται σε κοπρόσταση, όταν υγρά κόπρανα «παρακάμπτουν» σκληρές μάζες στο παχύ έντερο, δίνοντας την ψευδή εντύπωση διάρροιας.
Διατροφή κατά τη διάρκεια της διάρροιας
Σημασία της ενυδάτωσης
Η αντικατάσταση υγρών και ηλεκτρολυτών είναι θεμελιώδης. Συνιστώνται:
Νερό, διαλύματα στοματικής επανυδάτωσης, χαμομήλι ή ντεκαφεϊνέ τσάι.
Αποφυγή καφεΐνης, που αυξάνει τη διούρηση και τον κίνδυνο αφυδάτωσης.
- Τι συστήνεται για κατανάλωση
Προτιμήστε μικρά, συχνά και ελαφριά γεύματα που διευκολύνουν την πέψη και μειώνουν τον ερεθισμό του εντέρου. Ιδανικές επιλογές είναι:
Ρύζι, ζυμαρικά, βραστή πατάτα, πλιγούρι βρώμης
Μπανάνα, μήλο χωρίς φλούδα, φρυγανιές, κράκερς
Απλές σούπες και βραστά λαχανικά
Αυτά συμβάλλουν στη σταδιακή αποκατάσταση της λειτουργίας του εντέρου και στον περιορισμό της απώλειας ηλεκτρολυτών.
- Τι να αποφεύγεται
Αποφύγετε τροφές που ερεθίζουν το έντερο ή αυξάνουν τη διάρροια:
Γαλακτοκομικά προϊόντα, λόγω πιθανής παροδικής δυσανεξίας στη λακτόζη
Τηγανητά, λιπαρά, καυτερά φαγητά
Καφεΐνη, αλκοόλ, αναψυκτικά με ανθρακικό
Φρούτα με υψηλή φρουκτόζη ή χυμούς σε μεγάλες ποσότητες
Το λεμόνι δεν αποτελεί θεραπεία· μπορεί να επιδεινώσει τα συμπτώματα, ειδικά σε δίαιτες πλούσιες σε φρουκτόζη.
Αντιμετώπιση & Θεραπευτική προσέγγιση Διάρροιας
Η θεραπεία της διάρροιας εξαρτάται από το αίτιο και πρέπει να γίνεται με ιατρική καθοδήγηση.
Επανυδάτωση: στοματικά διαλύματα ή ενδοφλέβια υγρά σε σοβαρές περιπτώσεις.
Αντιδιαρροϊκά φάρμακα: χρήση μόνο επιλεκτικά — αποφυγή αυτοθεραπείας με λοπεραμίδη λόγω κινδύνου επιδείνωσης πόνου, αρρυθμιών ή αλληλεπιδράσεων.
Αντιβιοτικά: χορηγούνται μόνο σε τεκμηριωμένες βακτηριακές λοιμώξεις ή ειδικές ενδείξεις.
Προβιοτικά: μπορούν να χρησιμοποιηθούν επικουρικά, ιδίως μετά από αντιβιοτική αγωγή, πάντα υπό ιατρική παρακολούθηση.
Αιτιολογική θεραπεία: στοχευμένη αντιμετώπιση για λοιμώξεις (C. difficile, αμοιβάδωση), παγκρεατική ανεπάρκεια ή φλεγμονώδη νόσο του εντέρου.
Προγραμματίστε την επισκέψη σας
Φόρμα Επικοινωνίας
Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)
Πρέπει να “σταματήσω” τη διάρροια;
Όχι πάντα. Προτεραιότητα έχει η ενυδάτωση. Τα αντιδιαρροϊκά χορηγούνται μόνο κατόπιν ιατρικής εκτίμησης, ειδικά αν υπάρχει αίμα, πυρετός ή έντονος πόνος.
Πότε χρειάζεται καλλιέργεια κοπράνων;
Σε επιμένουσα ή σοβαρή διάρροια, παρουσία αίματος, πυρετού, σε ανοσοκαταστολή ή μετά από αντιβιοτικά. Η καλπροτεκτίνη κοπράνων βοηθά στη διάκριση φλεγμονώδους αιτίας.
Τι να πιώ;
Προτιμήστε διαλύματα επανυδάτωσης ή νερό σε συχνές μικρές γουλιές, ειδικά αν υπάρχουν έμετοι. Αποφύγετε καφεΐνη και αλκοόλ.
Πότε να επικοινωνήσετε άμεσα με Γαστρεντερολόγο;
Απευθυνθείτε άμεσα σε Γαστρεντερολόγο εάν η διάρροια επιμένει πάνω από 48 ώρες, έχετε πάνω από 6 υδαρείς κενώσεις το 24ωρο, αίμα ή μαύρα κόπρανα, υψηλό πυρετό (>38,5°C) ή έντονο κοιλιακό πόνο και εμέτους.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται σε άτομα άνω των 70 ετών, σε καρδιοπαθείς, νεφροπαθείς, σε περιπτώσεις σοβαρής αφυδάτωσης, λήψης αντιβιοτικών (πιθανή λοίμωξη από C. difficile), καθώς και σε ανοσοκατασταλμένους ασθενείς ή κατά τη διάρκεια κύησης.
Η δυσκοιλιότητα χαρακτηρίζεται από αραιές ή δύσκολες κενώσεις (<3/εβδομάδα), σκληρά ή μικρής ποσότητας κόπρανα και αίσθημα ατελούς κένωσης. Αν και συχνά είναι λειτουργική, μπορεί να αποτελεί ένδειξη νευρολογικής, ενδοκρινικής ή ανατομικής διαταραχής.
Αντιμετώπιση & Άμεση Ανακούφιση Δυσκοιλιότητας
Διατροφικές οδηγίες
- Περισσότερες ίνες: φρούτα (ακτινίδιο, δαμάσκηνα), λαχανικά, δημητριακά ολικής, βρώμη.
- Υγρά 1.5–2 L/ημέρα και ζεστό ρόφημα το πρωί.
- Περπάτημα 15–20’ μετά το πρωινό.
- Μην αναβάλλετε την ώθηση για κένωση.
- Καφές/ζεστό ρόφημα το πρωί (όχι υπερβολή μέσα στη μέρα).
- Κίνηση (10–20′ περπάτημα) & προγραμματισμένη τουαλέτα μετά το πρωινό.
- Μην αναβάλλετε την ώθηση για κένωση.
- Καθαρτικό μόνο με ιατρική σύσταση για γρήγορη βοήθεια.
Στάση στην τουαλέτα
Η ημικαθιστή στάση με υποπόδιο (γόνατα ψηλότερα από τα ισχία) ευθυγραμμίζει την ορθοπρωκτική γωνία, μειώνοντας την προσπάθεια και διευκολύνοντας τη φυσική αφόδευση.
Πρόληψη & Καθημερινές Συνήθειες
Η αντιμετώπιση της δυσκοιλιότητας βασίζεται στην καθημερινή συνέπεια:
- 25–35 g φυτικών ινών/ημέρα και 1.5–2 L υγρών, ανάλογα με τις ανάγκες του οργανισμού. Προτιμήστε πλήρη δημητριακά, όσπρια καλά μαγειρεμένα, λαχανικά & φρούτα με φλούδα, ελαιόλαδο αντί τηγανίσματος και επαρκή ενυδάτωση.
- Καταγράψτε τροφές και συμπτώματα σε ημερολόγιο για εξατομικευμένη καθοδήγηση.
- Σταθερή ρουτίνα: πρωινό γεύμα και στη συνέχεια τουαλέτα.
- Ήπια άσκηση (150′/εβδομάδα) για ενεργοποίηση του εντέρου.
- Αντιμετώπιση πόνου από αιμορροΐδες ή ραγάδα, που συχνά αποτρέπουν την κένωση.
